Kilkudniowa podróż przez Dolny Śląsk od spokojnego pobytu w Pałacu Mojęcice, przez monumentalne założenie pocysterskie w Lubiążu, Legnicę i Muzeum WENA w Oławie, aż po Złoty Stok. Trasa o architekturze, historii, detalach i miejscach, które budują atmosferę odpoczynku.
Trasa przez miejsca, które pozwalają zwolnić
Dolny Śląsk ma w sobie coś, czego nie trzeba specjalnie aranżować. Warstwy historii, pałace ukryte poza główną trasą, monumentalne założenia klasztorne, miasta z własnym rytmem i miejsca, które bardziej się odkrywa niż zalicza. Ta podróż zaczęła się spokojnie od pobytu w Pałacu Mojęcice, a później poprowadziła przez Lubiąż, Legnicę, Oławę i dalej w stronę Złotego Stoku.
Nie była to trasa zbudowana wokół jednej atrakcji. Raczej kilka dni przechodzenia między różnymi skalami przestrzeni: od kameralnego pałacu i parku, przez ogrom pocysterskiego opactwa, po miejskie fragmenty Legnicy, muzealną energię Oławy i górniczą historię Złotego Stoku.
Mojęcice
Pałac Mojęcice jest przykładem miejsca, które działa nie przez nadmiar, ale przez atmosferę. Jest w nim coś z prywatnego azylu: historia, zieleń, odrestaurowana architektura i skala, która pozwala naprawdę zwolnić. To nie jest anonimowy hotel przy trasie, tylko miejsce, w którym pobyt staje się częścią doświadczenia.
Nie bez powodu ciekawią mnie właśnie takie obiekty – historyczne, ale użytkowe; odnowione, ale niepozbawione pamięci. Miejsca, w których architektura nie jest tylko tłem do noclegu, ale ustawia tempo całego wyjazdu. Przede wszystkim jednak z dala od przestrzeni miejskich, bez ścisku i gwaru. To miejsce naprawdę oddycha i można tu znaleźć wszechobecny spokój. Przestrzenie ogólnodostępne robią wrażenie w każdej postaci, są pięknie odrestaurowane eksponując przy tym bardzo wartościowe elementy tej architektury jakimi są np. piece kaflowe. Wnętrza dekorują wszechobecne kwiaty, które jeszcze bardziej podkreślają piękno obiektu. Z centralnej części na wprost drzwi wejściowych jest klatka schodowa, która prowadzi na hol górny, a z niego dostaniemy się do pokoi sypialnych. Pokój na zdjęciu zlokalizowany jest bezpośrednio nad wejściem głównym – to trzy okna blisko siebie.
Miejsce to jest o tyle wyjątkowe, że można z niego zaplanować większość wyjazdów w unikalne miejsca. Opactwo Cystersów w Lubiążu jest zaledwie 15 minut spokojnej drogi samochodem, Wołów oddalony o około 5 minut i Brzeg Dolny, ze znakomitym pałacem rodu von Hoym także, około 15 minut. Mojęcice są zatem po środku tych trzech urokliwych miejsc z czego Lubiąż najbardziej wyjątkowym.
Pałac w Mojęcicach jest unikalny nie tylko ze względu na swą atmosferę, otoczenie, a także architekturę. Wyjątkowa jest także kuchnia i restauracja, której wystrój świetnie potęguje smakowanie potraw, a te z kolei są naprawdę na mistrzowskim poziomie. Oprócz tego w tym miejscu możemy także znaleźć produkty lokalne takie jak sery mojęcickie.
Pałac w Mojęcicach na Dolnym Śląsku
Wnętrze pokoju sypialnego w Pałacu w Mojęcicach
Lubiąż
Po kameralnych Mojęcicach Lubiąż działa niemal jak zmiana skali świata. Już z zewnątrz dawne opactwo cystersów przytłacza rozmiarem, długą elewacją, rytmem okien, ciężarem murów i poczuciem, że stoi się przed założeniem, które nie powstało po to, żeby być tłem. To architektura zaprojektowana jako manifest: wiary, władzy, organizacji i ogromnych ambicji.
Opactwo Cystersów w Lubiążu
Najmocniejsze wrażenie pojawia się jednak dopiero wewnątrz. Lubiąż nie jest miejscem jednorodnie odrestaurowanym i wygładzonym. Jego siła polega właśnie na napięciu między tym, co odzyskane, a tym, co nadal nosi ślady czasu. Obok surowych, pustych przestrzeni pojawiają się wnętrza przywrócone do życia, bogate, świetliste, z detalem, który nagle pozwala zrozumieć dawną rangę tego miejsca.
Sala Książęca jest momentem kulminacyjnym. To wnętrze, w którym trudno od razu patrzeć analitycznie. Najpierw działa skala, wysokość, światło i dekoracja. Dopiero później zaczyna się zauważać kompozycję: rytm ścian, ciężar rzeźbiarskiego detalu, teatralność baroku, sposób prowadzenia wzroku i to, jak architektura buduje emocję. To nie jest dekoracja dla samej dekoracji. To przestrzeń zaprojektowana po to, żeby wywołać reakcję.
Sala książęca
Podobnie działa Jadalnia Opata czy Refektarz Letni, każde z tych wnętrz pokazuje inną stronę dawnego klasztoru. Raz bardziej reprezentacyjną, raz bardziej codzienną, ale zawsze podporządkowaną porządkowi miejsca. W takich przestrzeniach dobrze widać, że architektura historyczna nie polega tylko na zachowanych detalach. Polega na relacji skali, światła, funkcji i pamięci.
Refektarz letni
Lubiąż zostaje w głowie także dlatego, że nie jest skończony. Nie ma tu wrażenia muzealnej perfekcji. Jest raczej poczucie procesu, ogromnego wysiłku ratowania czegoś, co przez lata traciło swoją formę, a dziś fragment po fragmencie odzyskuje czytelność. To sprawia, że odrestaurowane wnętrza robią jeszcze większe wrażenie. Nie ogląda się ich jak ładnej dekoracji, tylko jak odzyskany fragment większej całości.
Opactwo Cystersów było jednym z tych miejsc, w których architektura przestaje być tylko obiektem do zwiedzania. Staje się doświadczeniem fizycznym: idzie się przez kolejne przestrzenie, czuje zmianę temperatury, światła, akustyki i proporcji. Są miejsca, które można obejrzeć. Lubiąż trzeba przejść.
Sklepienia Kaplicy
Sklepienia Kościoła NMP
Korytarze w Opactwie Cystersów w Lubiążu
Legnica
Opactwem Cystersów w Lubiążu nie da się nacieszyć chwilą, tym bardziej, że do zaoferowania ma więcej niż może się to wydawać. Kilka kilometrów dalej, jest kolejny obiekt sakralny, Kościół Rzymskokatolicki Pw. św. Walentego. Ten obiekt też jest na mojej liście do doświadczenia, lecz opuściłem go z zamiarem powrotu w te strony za rok, zarówno z pobytem w Mojęcicach i z ponowną wizytą w Opactwie Cystersów.
Oddalona o ok 30 minut samochodem Legnica, była powodem dla którego opuściłem Lubiąż, a dokładniej dwa obiekty sakralne i pierzeja na placu katedralnym. Ta architektura zawsze robiła na mnie wrażenie. Charakterystyczna i wg mnie najpiękniejsza cegła na świecie jeszcze bardziej wzmacnia charakter tych obiektów. Ten kolor jest wyjątkowy, a przy odpowiednim świetle wygląda unikalnie.
Plac Katedralny
Po fascynacji elewacją wystarczy zejść w bok aby trafić do wnętrza Katedry pw. św. Apostołów Piotra i Pawła. Te wyjątkowe obiekty sakralne wszędzie są takie same – mają tą samą atmosferę, zapach i ciszę. W tkance miejskiej możemy być niekiedy przytłoczeni bodźcami zewnętrznymi, a tu w śród tego wszystkiego jest dosłownie spokój i cisza. Lubię te miejsca, tak samo jak lubię spędzać w nich czas i podziwiać zarówno majestat świecki oraz duchowy, spoglądać na ogrom pracy i twórczości rąk ludzkich. Doświadczać ewolucji tej architektury i reprezentowania środowiska, któremu ona odpowiada.
Wnętrze Katedry pw. św. Apostołów Piotra i Pawła
Nieopodal Katedry, spacerując wzdłuż ulicy Najświętszej Marii Panny, trafimy na kolejny obiekt sakralny, a dokładnie Kościół Ewangelicki Marii Panny. Ten niestety nie był dostępny dla odwiedzających i musiałem zadowolić się tylko zdjęciem.
Wnętrze Kościoła Ewangelickiego Marii Panny
W Legnicy nie spędziłem zbyt wiele czasu, lecz doświadczenie obiektów o których zawsze myślałem pozostanie przede wszystkim w pamięci. Powrót z Legnicy do Mojęcic to zaledwie 50 minut. W momencie przyjazdu przywitał mnie piękny zachód słońca.
Oława
Oława nie była głównym celem podróży. Ku mojemu zdziwieniu nie zatrzymałem się nawet w centrum, nie zwiedziłem starówki, a szkoda – gdyż w centralnym miejscu placu zlokalizowany jest Ratusz Miejski. Fragment ulicy Brzeskiej, Wrocławskiej czy plac Zamkowy to także świetnie zachowane przykłady architektury przedwojennej tego miejsca.
Głównym celem tej podróży było muzeum motoryzacji Wena w Oławie, które jest obowiązkową pozycją nie tylko dla fanów motoryzacji. Jest to pełny powrót do epoki PRL, do miejsca w którym oprócz ogromnej kolekcji samochodów, znajdują się także zbiory zabawek, wyposażenia AGD czy innych rzeczy, które każdy z nas miał w swoich domach. Jest to swoistego rodzaju powrót do przeszłości i co najmniej raz każdy z nas powie “miałem to”.
Aby swobodnie przejść całe muzeum i zapoznać się choć połowicznie z eksponatami musicie poświęcić około trzech/czterech godzin. W moim wypadku, tyle czasu spędziłem w tym miejscu, a i tak niektóre jego wystawy ominąłem.
Złoty Stok
Miejsce docelowe – Złoty Stok. Pierwszy raz odwiedziłem je w 2024 roku. Szukałem miejsca z dala od wszystkiego, nawet od zasięgu telefonu – i znalazłem. Zloty Jar to miejsce magiczne, które przyciąga mnie każdego roku o tej samej porze. To już właściwie tradycja. Nie jest tak specjalnie piękne jak Pałac w Mojęcicach. Złoty Jar jest zwyczajnie – niezwyczajny.
Początki miejsca sięgają 1884 roku, w którym to powstała gospoda Schlackental – Waldschänke. Z czasem przebudowano obiekt na bardziej reprezentacyjny i w 1925 roku, Schlackental przyjął formę kolonialną z otwartymi werandami. Ten obiekt to przykład bardzo charakterystycznej i klasycznej architektury pensjonatów górskich. Dziś obiekt w ogólnej formie wygląda identycznie jak z niemieckich widokówek z hasłem “Gruss aus dem Schlackental bei Reichenstein” czyli “Pozdrowienia ze Schlackental (obecnie Złoty Jar) koło Reichenstein”.
Miejsce to, tak samo jak cała Kotlina Kłodzka jest dla mnie polem do odkrywania, w którym na każdym kroku możemy trafić na coś wyjątkowego. Każde miasteczko, każde miejsce skrywa swe tajemnice i za każdym razem chce się do nich wracać z poczuciem tego samego zainteresowania. Bardo, Paczków, Bystrzyca Kłodzka, Lądek Zdrój to tylko niewielka część wyjątkowych miejscowości – praktycznie zapomnianych, których idealnie zachowane układy urbanistyczne i wyjątkowa architektura zachwycają za każdym razem.
Z drugiej strony, wszystkie miasteczka i miasta znajdują się w otoczeniu lasów, których naturalna bariera sprawia, że człowiek odpływa w odpoczynku po prostu siedząc lub spacerując po łagodnych wzgórzach Kotliny Kłodzkiej.
Gruss to właśnie takie miejsca, których zwyczajność jest definiowana przez ich unikatowość. Czasem znane, czasem niemal zapomniane, natomiast z pewnością łączy je jedno, pozostaną w pamięci dłużej niż sama podróż.
No Comments